فصلهای تستخیز زیست کنکور
برای درصد ۲۰ تا ۸۰ زیست چه مباحثی بخوانیم؟
فرض کن ساعت ۱۱ شبه، نشستی پشت میز و یهو میزنی ماشینحساب گوشی رو باز میکنی:
«خب... تا کنکور چقدر مونده؟»
بعد یه نگاه به زیست دهم میکنی، یه نگاه به یازدهم، بعد دوازدهم...
۲۴ تا فصل!
با خودت میگی:
«من این همه زیستو چطوری تو این مدت جمع کنم؟ اصلاً میشه؟ نکنه دیگه دیر شده؟»
بعد هم احتمالاً میری سراغ برنامه بقیه. یکی میگه زیستو تموم کردم، یکی داره آزمون جامع میزنه، یکی هم میگه دور سوم مرورشه! اینجاست که استرس میگیری و فکر میکنی تنها راه اینه که از فردا صبح از فصل یک دهم شروع کنی و هرچی جلوت اومد بخونی.
ولی صبر کن!
وقتی زمانت محدوده، قرار نیست همه فصلهای زیست ارزش یکسانی برات داشته باشن.
بعضی فصلها سهم بیشتری از تستهای کنکور دارند و بعضی مباحث هم به دلیل ارتباط با چند فصل، میتوانند در تعداد بیشتری از تستها به کارت بیایند. پس اگر دیر شروع کردی یا زیستت عقب مانده، بهجای اینکه بدون اولویت سراغ تمام کتاب بروی، بهتر است اول مباحث تستخیز زیست کنکور را بشناسی.
در این مقاله از مدیکال استوز میخواهیم دقیقاً همین کار را انجام دهیم؛ ببینیم کدام فصلها تستخیزترند و برای هدفهای مختلف، از حدود ۲۰ درصد تا بالای ۶۰ درصد زیست، چه مباحثی باید در اولویت باشند.
فهرست مطالب
تستخیزترین فصلهای زیست کنکور کداماند؟
بودجهبندی زیست کنکور ۱۴۰۵
برای درصدهای مختلف زیست چه فصلهایی بخوانیم؟
ژنتیک را بخوانیم یا حذف کنیم؟
روش مطالعه زیست کنکور در زمان کم
وقتی وقت کم داریم چه مباحثی را حذف کنیم؟
چکلیست شروع زیست در زمان محدود
سوالات متداول
تستخیزترین فصلهای زیست کنکور کداماند؟
اگر وقت کافی برای مطالعه تمام زیست نداری، یکی از مهمترین معیارها برای انتخاب مباحث باید سهم آنها از تستهای کنکور باشد.
بر اساس الگوی سؤالهای کنکور، چند فصل بیشتر از بقیه ارزش توجه دارند. در دوازدهم، مباحث مربوط به جریان اطلاعات در یاخته و انتقال اطلاعات در نسلها بسیار مهماند. در دهم نیز گوارش و گردش مواد و در یازدهم تقسیم یاخته و تولیدمثل جزو فصلهایی هستند که باید جدی گرفته شوند.
البته تعداد تست تنها معیار انتخاب یک فصل نیست. ارتباط آن فصل با سایر مباحث و زمانی که برای رسیدن به تسلط نیاز داری هم اهمیت دارد.
فصلهای تستخیز زیست کنکور
پایه | فصل | تعداد تقریبی سؤال |
|---|---|---|
دوازدهم | فصل ۲؛ جریان اطلاعات در یاخته | حدود ۳ |
دوازدهم | فصل ۳؛ انتقال اطلاعات در نسلها | حدود ۳ |
دهم | فصل ۲؛ گوارش و جذب مواد | ۲ تا ۳ |
دهم | فصل ۴؛ گردش مواد در بدن | ۲ تا ۳ |
یازدهم | فصل ۶؛ تقسیم یاخته | ۲ تا ۳ |
یازدهم | فصل ۷؛ تولیدمثل | ۲ تا ۳ |
بعد از این گروه، فصلهای ۱، ۲، ۳ و ۴ یازدهم و فصلهای ۱، ۴ و ۵ دوازدهم هم ارزش بالایی برای مطالعه دارند.
پس وقتی زمانت محدود است، بهجای اینکه فقط از فصل اول کتاب شروع کنی و جلو بروی، باید اولویت مطالعهات را بر اساس بازده هر مبحث مشخص کنی.
نکته مهم: تعداد سؤال هر فصل در کنکور ثابت نیست. بودجهبندیها تقریبیاند و باید برای اولویتبندی مطالعه استفاده شوند، نه پیشبینی قطعی سؤالهای کنکور.
بودجهبندی زیست کنکور
برای اینکه دید بهتری نسبت به اهمیت فصلها داشته باشی، بودجهبندی تقریبی زیست هر سه پایه را یکجا بررسی میکنیم.
بودجهبندی زیست دهم
فصل | تعداد تقریبی سؤال |
|---|---|
فصل ۱؛ دنیای زنده | ۱ |
فصل ۲؛ گوارش و جذب مواد | ۲ تا ۳ |
فصل ۳؛ تبادلات گازی | ۱ تا ۲ |
فصل ۴؛ گردش مواد در بدن | ۲ تا ۳ |
فصل ۵؛ تنظیم اسمزی و دفع مواد زائد | ۱ |
فصل ۶؛ از یاخته تا گیاه | ۱ تا ۲ |
فصل ۷؛ جذب و انتقال مواد در گیاهان | ۱ تا ۲ |
در دهم، اگر دنبال مباحث تستخیز هستی، گوارش و گردش مواد باید توجه ویژهای بگیرند. مباحث بدن انسان دهم همچنین میتوانند با بخشهایی از زیست یازدهم ترکیب شوند؛ بنابراین مطالعه مفهومی آنها ارزش بیشتری از حفظ کردن چند نکته پراکنده دارد.
بودجهبندی زیست یازدهم
فصل | تعداد تقریبی سؤال |
|---|---|
فصل ۱؛ تنظیم عصبی | حدود ۲ |
فصل ۲؛ حواس | حدود ۲ |
فصل ۳؛ دستگاه حرکتی | حدود ۲ |
فصل ۴؛ تنظیم شیمیایی | حدود ۲ |
فصل ۵؛ ایمنی | حدود ۱ |
فصل ۶؛ تقسیم یاخته | ۲ تا ۳ |
فصل ۷؛ تولیدمثل | ۲ تا ۳ |
فصل ۸؛ تولیدمثل نهاندانگان | ۱ تا ۲ |
فصل ۹؛ پاسخ گیاهان به محرکها | ۱ تا ۲ |
یازدهم از پایههایی است که حذف گسترده فصلهایش میتواند ریسک زیادی داشته باشد. مخصوصاً مباحث بدن انسان، تقسیم یاخته و تولیدمثل ارزش بالایی برای مطالعه دارند.
بودجهبندی زیست دوازدهم
فصل | تعداد تقریبی سؤال |
|---|---|
فصل ۱؛ مولکولهای اطلاعاتی | حدود ۲ |
فصل ۲؛ جریان اطلاعات در یاخته | حدود ۳ |
فصل ۳؛ انتقال اطلاعات در نسلها | حدود ۳ |
فصل ۴؛ تغییر در اطلاعات وراثتی | حدود ۲ |
فصل ۵؛ از ماده به انرژی | حدود ۲ |
فصل ۶؛ از انرژی به ماده | ۱ تا ۲ |
فصل ۷؛ فناوریهای نوین زیستی | حدود ۱ |
فصل ۸؛ رفتارهای جانوران | حدود ۱ |
در دوازدهم، فصلهای ابتدایی کتاب اهمیت ویژهای دارند. مباحث مولکولی، جریان اطلاعات و ژنتیک هم سهم تستی مناسبی دارند و هم از نظر مفهومی به یکدیگر مرتبطاند.
برای درصدهای مختلف زیست کنکور چه فصلهایی بخوانیم؟
حالا میرسیم به مهمترین سؤال:
با توجه به درصدی که میخواهم، دقیقاً کدام فصلها را بخوانم؟
اینجا نباید برنامه بقیه را کپی کنی. کسی که برای ۳۰ درصد زیست تلاش میکند، نباید دقیقاً همان حجم مباحث داوطلبی را بخواند که هدفش ۷۰ درصد است.
سه چیز باید برنامه تو را مشخص کند:
سطح فعلی + درصد هدف + زمان باقیمانده
هدف ۲۰ تا ۴۰ درصد زیست؛ مناسب رتبههای حدود ۵۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰
اگر هدفت رسیدن به محدوده ۲۰ تا ۴۰ درصد است، بهتر است بهجای پخش کردن زمانت بین تمام فصلها، روی یک هسته مشخص از مباحث تمرکز کنی.
زیست دوازدهم: فصلهای ۱ تا ۶
زیست یازدهم: فصل ۶؛ تقسیم یاخته
زیست دهم: فصلهای ۱ تا ۳
اگر از صفر یا درصدهای خیلی پایین شروع کردهای، مهمتر از زیاد کردن تعداد فصلها این است که همین مباحث را به مرحلهای برسانی که واقعاً بتوانی تستشان را پاسخ بدهی.
در مسیر فشرده 73Core مدیکال استوز، آموزش این حجم از مباحث حدود ۳۴ ساعت در نظر گرفته شده است.
اشتباه رایج: تعداد فصل بیشتر همیشه به معنی درصد بیشتر نیست. اگر ده فصل را سطحی بخوانی اما نتوانی تستهایشان را تحلیل کنی، احتمالاً نتیجه بدتری از تسلط واقعی روی تعداد کمتری مبحث میگیری.
هدف ۳۵ تا ۵۰ درصد زیست؛ مناسب رتبههای حدود ۳۰۰۰ تا ۵۰۰۰
برای رسیدن به محدوده ۳۵ تا ۵۰ درصد باید پوشش مباحثت کمی بیشتر شود.
زیست دوازدهم: فصلهای ۱ تا ۶
زیست دهم: فصلهای ۱، ۲ و ۳
زیست یازدهم: فصلهای ۳، ۴ و ۶
در این سطح، تست زدن اهمیت بیشتری پیدا میکند. بعد از یادگیری هر مبحث باید سراغ تستهای استاندارد بروی و گزینهها را دقیق تحلیل کنی.
زمان آموزش این مسیر در 73Core حدود ۴۲ ساعت است.
هدف ۴۵ تا ۷۰ درصد زیست؛ مناسب رتبههای حدود ۱۰۰۰ تا ۳۰۰۰
اینجا دیگر حذف زیاد مباحث میتواند خطرناک باشد.
برای چنین هدفی باید تقریباً تمام مباحث اصلی زیست را پوشش بدهی و فقط در صورت کمبود جدی زمان، برخی بخشهای کماولویتتر را عقب بیندازی.
در یک برنامه فشرده میتوان مباحث گیاهی دهم و یازدهم و فصل ۷ یازدهم را در اولویت پایینتری قرار داد؛ اما هرچه به سمت ۶۰ و ۷۰ درصد حرکت میکنی، حذف فصلها ریسک بیشتری پیدا میکند.
در 73Core، مسیر آموزشی این سطح حدود ۶۲ ساعت است.
در این سطح باید بتوانی عبارتهای چندبخشی را تحلیل کنی، شکلهای کتاب را دقیق بخوانی، ارتباط فصلها را تشخیص بدهی و از پس تستهای ترکیبی بربیایی.
فاصله ۴۰ تا ۶۰ درصد فقط با خواندن چند فصل بیشتر پر نمیشود؛ کیفیت تستزنی تو هم باید بهتر شود.
هدف ۶۰ تا ۸۰ درصد زیست؛ مناسب رتبههای زیر ۱۰۰۰
اگر برای رتبه زیر ۱۰۰۰ و زیست بالای ۶۰ درصد تلاش میکنی، استراتژی «فصلهای مهم را میخوانم و بقیه را حذف میکنم» دیگر انتخاب مناسبی نیست.
در این سطح باید تقریباً کل زیست دهم، یازدهم و دوازدهم را پوشش بدهی و توانایی حل تستهای ترکیبی را هم به دست بیاوری.
مسیر تقریباً کامل زیست در 73Core حدود ۷۶ ساعت آموزش دارد.
نکته مهم: بازههای رتبه و درصد تقریبیاند. رتبه نهایی فقط به درصد زیست وابسته نیست و عملکرد در سایر دروس، سوابق تحصیلی و شرایط کنکور همان سال هم روی نتیجه اثر میگذارند.
جدول جمعبندی برای هر درصد زیست
هدف تقریبی | درصد هدف زیست | مباحث پیشنهادی | زمان تقریبی 73Core |
|---|---|---|---|
رتبه ۵۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰ | ۲۰ تا ۴۰٪ | دوازدهم ۱ تا ۶ + یازدهم ۶ + دهم ۱ تا ۳ | ۳۴ ساعت |
رتبه ۳۰۰۰ تا ۵۰۰۰ | ۳۵ تا ۵۰٪ | دوازدهم ۱ تا ۶ + دهم ۱ تا ۳ + یازدهم ۳، ۴ و ۶ | ۴۲ ساعت |
رتبه ۱۰۰۰ تا ۳۰۰۰ | ۴۵ تا ۷۰٪ | پوشش گسترده مباحث با کاهش اولویت برخی بخشها در صورت کمبود زمان | ۶۲ ساعت |
زیر ۱۰۰۰ | ۶۰ تا ۸۰٪ | تقریباً کل زیست | ۷۶ ساعت |
ژنتیک زیست را بخوانیم یا حذف کنیم؟
یکی از اولین فکرهایی که موقع کمبود وقت به ذهن خیلی از داوطلبها میرسد این است:
«ژنتیک سخته؛ بیخیالش بشم؟»
اما سخت بودن یک مبحث، بهتنهایی دلیل خوبی برای حذف آن نیست.
فصل انتقال اطلاعات در نسلها در بودجهبندی تقریبی جزو فصلهای مهم دوازدهم است. از طرف دیگر، مباحث مولکولی و ژنتیک به یکدیگر متصلاند و تسلط روی آنها میتواند پوشش تستی خوبی ایجاد کند.
اگر هدفت درصد متوسط رو به بالا است، بهتر است بهجای حذف کامل ژنتیک، آن را مرحلهای یاد بگیری:
مفاهیم پایه ← تیپهای اصلی مسئله ← تست آموزشی ← تست کنکور
برای هدفهای بالاتر، ژنتیک یکی از مباحثی است که ارزش وقت گذاشتن دارد.
روش مطالعه زیست کنکور در مدت زمان کم
انتخاب فصل درست فقط نصف مسیر است. نصف دیگر این است که همان فصل را چطور بخوانی.
اگر یک فصل تستخیز را چند روز بخوانی اما در پایان نتوانی تستهایش را حل کنی، تستخیز بودن آن هیچ کمکی به درصدت نمیکند.
۱. اول مفهوم را یاد بگیر
اگر مبحث را بلد نیستی، ابتدا آموزش اولیه را ببین یا درسنامه مناسب بخوان. مستقیم رفتن سراغ تستهای سخت برای کسی که پایه مبحث را نمیداند، معمولاً بازده خوبی ندارد.
۲. کتاب درسی را جدی بگیر
در زیست، متن و شکلهای کتاب اهمیت زیادی دارند.
به قیدهایی مثل همه، برخی، فقط، همواره، اغلب و میتواند حساس باش. تغییر همین کلمات میتواند یک گزینه ظاهراً درست را غلط کند.
۳. تست آموزشی بزن
در مرحله اول دنبال سرعت نباش.
هدف تست آموزشی این است که بفهمی طراح چطور از چیزی که خواندهای سؤال میسازد.
۴. هر چهار گزینه را تحلیل کن
فقط اینکه بفهمی گزینه ۲ درست بوده کافی نیست.
از خودت بپرس:
چرا گزینه ۱ غلطه؟
کدوم کلمه گزینه ۳ رو غلط کرده؟
گزینه ۴ چطوری میتونست درست بشه؟
این مدل تست زدن، کمکم نگاه تستی تو را میسازد.
۵. تستهای کنکور را بررسی کن
بعد از رسیدن به تسلط اولیه، تستهای کنکورهای اخیر را حل کن تا با سبک واقعی سؤالها و تیپهای پرتکرار آشنا شوی.
۶. مرور را حذف نکن
زیست جزئیات زیادی دارد. اگر یک فصل را بخوانی و چند هفته سراغش نروی، احتمال فراموشی بالاست.
مرور کوتاه و تست مجدد میتواند جلوی این اتفاق را بگیرد.
وقتی وقت کم داریم چه مباحثی از زیست را حذف کنیم؟
حذف مبحث باید آخرین ابزار برنامهریزی باشد، نه اولین تصمیم.
اول مشخص کن برای چه درصدی تلاش میکنی. کسی که هدفش ۳۰ درصد است، طبیعتاً میتواند انتخابیتر از داوطلبی با هدف ۷۰ درصد مطالعه کند.
بعد نسبت زمان به بازده را بررسی کن.
اگر یادگیری یک مبحث برای تو زمان بسیار زیادی میخواهد، درحالیکه چند فصل تستخیز دیگر را هنوز نخواندهای، احتمالاً بهتر است اول سراغ مباحث پربازدهتر بروی.
از طرف دیگر، شرایط هر داوطلب متفاوت است. ممکن است ژنتیک برای تو ساده باشد اما دوستت با آن مشکل داشته باشد؛ یا برعکس.
پس نسخه حذف مباحث برای همه یکسان نیست.
اشتباه رایج: «هرچی سخته حذف میکنم» برنامهریزی نیست. قبل از حذف یک فصل باید سهم تستی، پیشنیاز بودن، سطح خودت و زمان لازم برای یادگیری آن را بررسی کنی.
چکلیست شروع زیست از همین امروز
اگر زیستت عقب است و نمیدانی از کجا شروع کنی:
یک آزمون بزن و درصد فعلیات را مشخص کن.
درصد هدفت را تعیین کن.
پلن متناسب با هدفت را انتخاب کن.
فصلهای تستخیز آن پلن را در اولویت قرار بده.
برای هر مبحث زمان مشخص تعیین کن.
بعد از آموزش، بلافاصله تست آموزشی بزن.
تستهای کنکور را جداگانه تحلیل کن.
تستهای غلط و نزده را علامت بزن.
هر هفته زمانی برای مرور مباحث قبلی داشته باش.
بعد از تسلط روی مباحث اصلی، پوشش فصلها را افزایش بده.
جمعبندی؛ برای زیست دیر نشده، ولی وقت آزمون و خطا هم نیست
اگر زیستت عقب مانده، لازم نیست اولین تصمیمی که میگیری کنار گذاشتن این درس باشد.
کاری که باید انجام بدهی این است که انتخابیتر و هدفمندتر بخوانی.
فصلهایی مثل جریان اطلاعات در یاخته، انتقال اطلاعات در نسلها، گوارش، گردش مواد، تقسیم یاخته و تولیدمثل به دلیل سهم مناسب در تستها، ارزش توجه بالایی دارند.
اما تعداد فصلهایی که باید بخوانی به هدفت بستگی دارد. برای هدف ۲۰ تا ۴۰ درصد میتوانی برنامه محدودتری داشته باشی؛ درحالیکه برای رسیدن به ۶۰ تا ۸۰ درصد باید تقریباً کل زیست را پوشش بدهی.
پس قبل از اینکه دوباره کتاب را باز کنی، از خودت بپرس:
«من دقیقاً برای چه درصدی دارم زیست میخونم؟»
جواب همین سؤال میتواند مسیر مطالعهات را مشخص کند.
سوالات متداول درباره فصلهای تستخیز زیست کنکور
۱. تستخیزترین فصلهای زیست کنکور کداماند؟
فصلهای ۲ و ۳ دوازدهم، فصلهای ۲ و ۴ دهم و فصلهای ۶ و ۷ یازدهم از جمله مباحثی هستند که در بودجهبندی تقریبی، سهم تستی بالایی دارند.
۲. برای ۳۰ درصد زیست چه فصلهایی بخوانیم؟
برای هدف حدود ۲۰ تا ۴۰ درصد میتوان فصلهای ۱ تا ۶ دوازدهم، فصل ۶ یازدهم و فصلهای ۱ تا ۳ دهم را در اولویت قرار داد.
۳. برای ۵۰ درصد زیست باید کل کتاب را بخوانیم؟
لزوماً نه. برای درصدهای متوسط میتوان مباحث را اولویتبندی کرد؛ اما هرچه هدف درصدی بالاتر برود، حذف فصلها ریسک بیشتری پیدا میکند.
۴. آیا میتوان ژنتیک را حذف کرد؟
برای درصدهای متوسط رو به بالا، حذف کامل ژنتیک معمولاً انتخاب مناسبی نیست؛ چون این بخش سهم تستی قابلتوجهی دارد.
۵. اگر زیست را دیر شروع کرده باشیم از کجا شروع کنیم؟
ابتدا درصد فعلی و درصد هدفت را مشخص کن و بعد سراغ مباحث تستخیز متناسب با هدفت برو. شروع خطی از فصل اول دهم همیشه بهترین انتخاب برای زمان محدود نیست.
۶. آیا فقط خواندن فصلهای تستخیز برای درصد بالا کافی است؟
برای درصدهای بالا خیر. هرچه به ۶۰، ۷۰ و ۸۰ درصد نزدیک میشوی، پوشش گستردهتر کتاب و توانایی حل تستهای ترکیبی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
۷. زیست را درسنامهای بخوانیم یا تستی؟
هر دو لازماند. ابتدا باید مفهوم را یاد بگیری و بعد با تست آموزشی و تحلیل گزینهها آن را تثبیت کنی.
۸. در زمان کم تست تألیفی بزنیم یا تست کنکور؟
تستهای استاندارد تألیفی میتوانند برای آموزش مفید باشند، اما در زمان محدود بررسی تستهای کنکورهای اخیر اهمیت ویژهای دارد.
۹. آیا بودجهبندی زیست هر سال ثابت است؟
خیر. تعداد سؤالهای هر فصل ممکن است تغییر کند. بودجهبندی یک ابزار برای اولویتبندی است و نباید آن را پیشبینی قطعی کنکور دانست.
۱۰. چطور بفهمیم کدام فصل زیست را حذف کنیم؟
حذف فصل باید بر اساس سطح فعلی، درصد هدف، زمان باقیمانده، سهم تستی و پیشنیازهای آن مبحث انجام شود.
نمیدونی دقیقاً کدوم فصلها رو بخونی؟
ممکنه تا اینجا فهمیده باشی چه فصلهایی مهمترند، اما هنوز یک سؤال داشته باشی:
«با شرایط خود من دقیقاً از کجا شروع کنم؟»
اینجاست که برنامه شخصی اهمیت پیدا میکند.
ممکن است یک داوطلب ژنتیکش قوی باشد ولی در مباحث بدن انسان ضعف داشته باشد و یک نفر دقیقاً برعکس. طبیعتاً برنامه این دو نفر نباید یکسان باشد.
اگر میخواهی مشخص شود با زمان باقیمانده، درصد فعلی و رتبه هدفت چه فصلهایی را بخوانی، کدام مباحث را در اولویت پایینتر قرار بدهی و چطور زیست را تا کنکور جمعبندی کنی، میتوانی برای مشاوره مدیکال استوز اقدام کنی.
در جلسه مشاوره، مسیر مطالعه بر اساس شرایط خودت مشخص میشود؛ نه یک برنامه عمومی که برای همه یکسان باشد.
رزرو مشاوره مدیکال استوز؛ برای ساختن مسیر شخصی مطالعه تا کنکور
