چرا نمیتوانم درس بخوانم؟ تفاوت تنبلی، بیانگیزگی و ADHD در دانشآموزان کنکوری
چرا بعضی دانشآموزها نمیتوانند درس بخوانند؟ شاید مشکل فقط تنبلی نباشد!
تقریباً همه دانشآموزان قبل از امتحانات نهایی یا کنکور استرس را تجربه میکنند. برخلاف تصور بسیاری از افراد، مقدار مناسبی از استرس میتواند مفید باشد.
استرس باعث میشود مغز اهمیت یک موضوع را بیشتر درک کند و فرد برای مطالعه انگیزه پیدا کند. به همین دلیل بسیاری از رتبههای برتر نیز قبل از آزمون استرس را تجربه میکنند.
اما بعضی دانشآموزان شرایط متفاوتی دارند.
آنها با وجود نگرانی از امتحان یا کنکور، باز هم نمیتوانند مطالعه را شروع کنند یا اگر شروع کنند، چند دقیقه بعد حواسشان پرت میشود.
در چنین شرایطی، فقط تنبلی مطرح نیست و گاهی لازم است احتمال اختلال کمتوجهی و بیشفعالی (ADHD) بررسی شود.
ADHD چیست؟
ADHD یا اختلال نقص توجه و بیشفعالی، یک اختلال عصبی-رشدی است که باعث میشود فرد در تمرکز، برنامهریزی، مدیریت زمان و کنترل حواسپرتی دچار مشکل شود.
بسیاری از دانشآموزان مبتلا به ADHD هوش طبیعی یا حتی بسیار بالایی دارند، اما به دلیل مشکل در توجه، عملکرد تحصیلی آنها پایینتر از توان واقعیشان است.
علائم ADHD در دانشآموزان
اگر چند مورد از علائم زیر را بهصورت مداوم تجربه میکنید، بهتر است توسط روانپزشک یا روانشناس ارزیابی شوید:
ساعتها قصد درس خواندن دارید اما شروع نمیکنید.
با کوچکترین صدا یا پیام موبایل حواستان پرت میشود.
مطالعه را بارها از اول شروع میکنید.
همیشه کارها را به شب امتحان موکول میکنید.
وسایل خود را زیاد گم میکنید.
برنامهریزی میکنید اما به آن پایبند نمیمانید.
احساس میکنید «میدانم باید درس بخوانم اما انگار مغزم همکاری نمیکند.»
آیا استرس باعث میشود ADHD پنهان بماند؟
خیر.
استرس و ADHD دو موضوع متفاوت هستند.
در افراد سالم، استرس معمولاً باعث افزایش تمرکز و تلاش میشود.
اما در افراد مبتلا به ADHD، حتی با وجود استرس زیاد نیز ممکن است شروع مطالعه یا حفظ تمرکز بسیار دشوار باشد.
اگر ADHD درمان نشود چه اتفاقی میافتد؟
در بسیاری از موارد، درماننشدن ADHD میتواند باعث شود فرد:
افت تحصیلی پیدا کند.
اعتمادبهنفسش کاهش یابد.
احساس کند از دیگران عقب مانده است.
اضطراب و ناامیدی بیشتری را تجربه کند.
بارها برنامهریزی کند اما نتواند آن را اجرا کند.
آیا ADHD درمان دارد؟
بله.
درمان ADHD معمولاً شامل آموزش مهارتهای رفتاری، رواندرمانی و در صورت تشخیص پزشک، دارودرمانی است.
داروهای مورد استفاده باید فقط توسط روانپزشک تجویز شوند و مصرف خودسرانه آنها میتواند عوارض جدی داشته باشد.
در ایران نیز داروهای مختلفی برای درمان ADHD وجود دارند که انتخاب آنها به شرایط هر بیمار، سن، علائم و نظر پزشک بستگی دارد. بنابراین نباید صرفاً بر اساس تجربه دیگران یا مطالب فضای مجازی دارویی را مصرف کرد.
چه زمانی باید به روانپزشک مراجعه کنیم؟
اگر:
مدتهاست نمیتوانید روی درس تمرکز کنید.
این مشکل از دوران کودکی وجود داشته است.
افت تحصیلی قابل توجهی پیدا کردهاید.
با وجود تلاش زیاد، نتیجه مناسبی نمیگیرید.
بهتر است برای ارزیابی تخصصی به روانپزشک مراجعه کنید. تشخیص ADHD فقط با چند علامت یا یک تست اینترنتی امکانپذیر نیست و نیاز به بررسی کامل دارد.
جمعبندی
همه دانشآموزانی که تمرکز کمی دارند، مبتلا به ADHD نیستند و همه افراد مبتلا به ADHD نیز علائم یکسانی ندارند.
اگر احساس میکنید با وجود انگیزه و تلاش، مغزتان اجازه مطالعه مؤثر را نمیدهد، بهجای سرزنش خود، موضوع را بهصورت علمی بررسی کنید. تشخیص و درمان بهموقع، در صورت وجود ADHD، میتواند تأثیر قابل توجهی بر عملکرد تحصیلی و کیفیت زندگی داشته باشد.
